Kvartirani aldanmasdan ijaraga olish: tekshiruv ro'yxati

Qisqa javob: Kvartirani ko'rmasdan hech kimga pul o'tkazmang. Ko'rishga borganingizda egasining pasportini uy hujjati bilan solishtiring: ism bir xil bo'lishi kerak. Keyin yozma shartnoma tuzing — summa, to'lov kuni, zalog (garov puli) va uni qaytarish sharti, kommunalni kim to'lashini yozing. Ko'chib kirgan kuni hisoblagichlarni va jihozlarni rasmga oling.

Toshkentda ijara izlayotganlar ko'p, shuning uchun firibgarlar ham ko'p. Tekshiruvni to'rt bosqichga bo'ldik: e'lon, kvartirani ko'rish, shartnoma va ko'chib kirish kuni.

Firibgarlik belgilari: e'londayoq to'xtang

• Ko'rishdan oldin pul. «Navbat ko'p, zalog tashlab qo'ying, joyni band qilaman». Bu ko'p uchraydigan aldov. Ko'rmagan uyingiz uchun bir so'm ham o'tkazmang.
• Narx juda past. Shu tuman va shu xona sonidagi boshqa e'lonlardan ancha arzon bo'lsa — sabab bor. Ko'pincha bunday kvartira umuman yo'q.
• «Egasi chet elda». «Kalitni tanishim beradi, avval kartaga o'tkazing». Egasi yo'q joyda shartnoma ham, hujjat ham yo'q.
• Baza uchun pul. Ba'zi vositachilar «kvartiralar ro'yxati» uchun oldindan pul oladi. Ro'yxatdagi uylar esa allaqachon band yoki umuman mavjud emas.
• Shoshiltirish. «Bugun pul tashlamasangiz, boshqaga beraman». Shoshiltirish oldindan pul so'rash bilan birga kelsa — to'xtang.

Firibgarning raqamini bloklab qo'ying — raqamni qora ro'yxatga qo'shish.

E'lonlarni bir joyda solishtirish qulay. Toshkentdagi ijara e'lonlarini tuman, xona soni va narx bo'yicha aren.uz saytida saralash mumkin, maklersiz e'lonlar alohida bo'limda. Qaysi saytda topsangiz ham, quyidagi tekshiruv har bir e'longa tegishli.

Kvartirani ko'rayotganda: hujjat va holat

Ko'rishga yolg'iz bormang — yoningizda kimdir bo'lsin. Avval hujjatlar:

1. Egasining pasporti yoki ID-kartasi. Ro'parangizdagi odam kim ekanini bilishingiz kerak.
2. Uy hujjati. Kvartiraga egalik qilishni ko'rsatadigan hujjat yoki kadastr ko'chirmasi. Undagi ism pasportdagi ism bilan bir xil bo'lishi shart.
3. Egasi bir nechta bo'lsa. Masalan, er-xotin yoki aka-uka. Boshqalari ham rozi ekanini bilishingiz kerak — ular bilan ham gaplashing.
4. Ijarachi qayta ijaraga beryapti. Uyni sizga egasi emas, hozirgi ijarachi bermoqchi bo'lsa, egasining yozma roziligi bo'lmasa, kelishmang.

Hujjat ko'rsatishdan bosh tortishsa — boshqa kvartira izlang. Hujjat ko'rsatmagan odamga bir yillik ijara uchun ishonib bo'lmaydi.

Keyin uyning holati. Suv bosimi, issiq suv, gaz plitasi, rozetkalar, eshik qulfi, derazalar yopilishini o'zingiz sinab ko'ring. Kommunal qarzlar yo'qligini so'rang: oxirgi to'lovlarni ko'rsatishlarini iltimos qiling. Qanday tekshirishni bilmasangiz — kommunal to'lovlarni onlayn to'lash.

Shartnoma: tekshiruv ro'yxati

Og'zaki kelishuv birinchi tortishuvgacha ishlaydi. Shartnomani yozma tuzing va quyidagilar unda borligini tekshiring:

• ikkala tomonning pasport ma'lumotlari va kvartira manzili;
• oylik ijara summasi va to'lov kuni;
• zalog summasi va qachon, qanday shartlarda qaytarilishi;
• kommunal to'lovlar va internetni kim to'lashi;
• ijara muddati va narx qachon, qanchaga oshishi mumkinligi;
• chiqib ketish uchun necha kun oldin ogohlantirish kerakligi — ikkala tomon uchun;
• egasi uyga qachon kela olishi (oldindan aytib);
• mebel va texnika ro'yxati, holati bilan;
• uy hayvoni, mehmonlar haqidagi shartlar, agar bo'lsa.

Ijara shartnomasi soliq organida ro'yxatdan o'tkaziladi, buni ijara.soliq.uz orqali onlayn qilish mumkin. Ro'yxatdan o'tgan shartnomaning sizga foydasi ham bor: shu manzilda my.gov.uz orqali vaqtincha ro'yxatga turishingiz mumkin bo'ladi.

To'lov va ko'chib kirish kuni

Pulni imkon bo'lsa kartadan kartaga o'tkazing va chekni (skrinshotini) saqlang. Naqd bersangiz, tilxat oling. Qaysi ilovadan o'tkazish qulay — Click va Payme farqi.

Kalit olgan kuni uchta ish qiling:

1. Svet, gaz va suv hisoblagichlarini rasmga oling.
2. Har bir xonani, ayniqsa singan yoki eskirgan joylarni rasm yoki videoga oling.
3. Rasmlarni egasiga Telegramda yuboring. Shunda chiqib ketayotganda «buni siz buzgansiz» degan gapga isbotingiz bo'ladi va zalog qaytishi osonlashadi.

Ko'p so'raladigan savollar

Makler orqali olish xavfsizroqmi?

Makler kvartira topishda yordam beradi, lekin hujjatni tekshirish baribir sizning ishingiz. Xizmat haqini kvartirani ko'rib, shartnoma tuzgandan keyin bering — oldindan emas.

Zalog nima va uni qaytarishadimi?

Zalog — uyga zarar yetsa yoki to'lov kechiksa, egasining kafolati. Qaytarish sharti shartnomada yozilmagan bo'lsa, uni qaytarib olish qiyin. Shuning uchun bu band albatta yozilsin.

Shartnomani notariusda tasdiqlatish shartmi?

Muhimi — shartnomani yozma tuzish va uni ijara.soliq.uz orqali ro'yxatdan o'tkazish. Notarius kerakmi — o'z holatingiz bo'yicha yurist bilan maslahatlashing.

Egasi muddatdan oldin chiqarib yubormoqchi bo'lsa-chi?

Shu sababdan ogohlantirish muddati shartnomada yozilishi kerak. Yozilgan bo'lsa, egasi shu muddatga rioya qilishi kerak, zalog esa shartnomadagi tartibda qaytariladi.

E'londagi rasm bilan kvartira bir xil emas. Nima qilay?

Bu yomon belgi. Bir marta aldagan odam shartnomada ham aldashi mumkin. Boshqa e'longa o'ting.

Keyingi qadam

• Yangi joyda kommunalni uydan chiqmay to'lang — kommunal to'lovlarni onlayn to'lash.
• Bezovta qiluvchi qo'ng'iroqlardan qutuling — raqamni qora ro'yxatga qo'shish.