Telefonda virus bor-yo'qligini qanday bilish

Qisqa javob: Brauzerda «telefoningiz zararlangan» degan oyna chiqqan bo'lsa, deyarli har doim virus yo'q — o'sha oynaning o'zi firibgarlik. Ochilgan sayt telefoningizni tekshira olmaydi: u sizdagi ilovalar ro'yxatini ham, fayllarni ham ko'rmaydi. Oyna taklif qilgan hech narsani yuklab olmang va o'rnatmang, shunchaki o'sha ilovchani yoping. Rostdan tekshirmoqchi bo'lsangiz, Google Play Do'konidagi Play Protect va Sozlamalardagi ilovalar ro'yxati yetarli — buning uchun qo'shimcha ilova o'rnatish shart emas.

Quyidagi qadamlar Google'ning Android va Play Do'koni bo'yicha rasmiy yordam sahifalariga asoslangan. Menyu nomlari telefon markasiga qarab farq qiladi: Samsung, Xiaomi, Oppo, Tecno va Infinix'da yozuvlar boshqacharoq bo'lishi mumkin. Shuning uchun har qadamda tugmaning nomini emas, nimani qidirish kerakligini ham yozib qo'ydik.

«Telefoningiz zararlangan» degan oyna nima

U odatda shunday ko'rinadi: siz saytni o'qib turgandingiz, birdan qizil oyna chiqadi, «3 ta virus topildi», yonida hisoblagich ishlayapti va bitta yashil tugma turibdi. Tugma sizni yo ilova o'rnatishga, yo pul to'lashga olib boradi.

Bu tekshiruvning natijasi emas. Google o'zining Chrome bo'yicha yordam sahifasida «qurilma zararlangani haqidagi ogohlantirishlar»ni aynan keraksiz dasturning belgisi qatorida sanaydi — yopilmaydigan qalqib chiquvchi reklama, o'z-o'zidan o'zgarib qoladigan bosh sahifa va begona saytlarga yo'naltirish bilan bir qatorda. Ya'ni bunday oyna telefonda virus borligini emas, brauzeringizda muammo borligini bildiradi.

Android'da haqiqiy ogohlantirish boshqacha keladi: xavfli ilovani Play Protect topsa, u sizga bildirishnoma yuboradi va ilovani o'sha bildirishnoma orqali o'chirasiz. Sayt esa bunday xabar bera olmaydi.

Hozir nima qilish kerak: ilovchani yoping. Sahifadagi hech qanday tugmani bosmang — «Bekor qilish» ni ham. Fayl yuklanib ulgurgan bo'lsa, uni ochmang va o'chirib tashlang.

Haqiqiy belgilar qanaqa bo'ladi

Telefonda virus borligini aniqlash uchun sahifaning gapiga emas, telefonning o'z xatti-harakatiga qarang. Diqqat qilishga arziydigan belgilar:

• Batareya odatdagidan ancha tez tugaydi.
• Telefon siz ishlatmayotganda ham qiziydi.
• Ilovalar ro'yxatida siz o'rnatmagan nom turibdi.
• Siz umuman ochmaydigan ilova internet trafigini yeb turibdi.
• Reklama chiqaveradi — brauzerda emas, bosh ekranda yoki boshqa ilova ustida.
• Brauzerning bosh sahifasi yoki qidiruv tizimi o'zi o'zgarib qoladi.
• Ilovani o'chirmoqchi bo'lsangiz, o'chirish tugmasi ishlamaydi.

Bularning biri ham o'z-o'zidan hukm emas. Telefonning sekinlashishi va qizishi ko'pincha oddiy sabablardan bo'ladi: xotira to'lgan, og'ir ilova fonda ishlab turibdi, batareya eskirgan yoki telefon quyoshda qolgan. Shuning uchun keyingi bo'limdagi tekshiruvni bosqichma-bosqich qiling.

Hech narsa o'rnatmasdan tekshirish

1. Play Protect yoqiqligini ko'ring. Google Play Do'konini oching → o'ng yuqoridagi profil belgisi → «Play Protect» → «Sozlamalar». «Play Protect bilan ilovalarni skanerlash» yoqiq turishi kerak. Google'ning yozishicha, u ilovalarni o'rnatish paytida tekshiradi va telefonni vaqti-vaqti bilan o'zi skanerlab turadi. Bu ekranda telefonni hoziroq tekshiradigan tugma ham bo'lishi mumkin, lekin uning nomi Play Do'koni versiyasiga qarab farq qiladi va Google uni rasmiy sahifada keltirmagan — topolmasangiz ham xavotir olmang, tekshiruv baribir avtomatik ishlaydi.
2. Yaqinda o'rnatilgan ilovalarni ko'rib chiqing. Play Do'konida profil belgisi → «Ilova va qurilmalarni boshqarish» → «Boshqarish» bo'limida qurilmangizdagi ilovalar ro'yxati chiqadi. Sozlamalar → Ilovalar ichidagi «Barcha ilovalarni ko'rish» ro'yxati bilan solishtiring: Play Do'konida yo'q, lekin telefonda turgan nom — birinchi navbatdagi shubha.
3. Maxsus ruxsat olgan ilovani qidiring. Sozlamalar → Ilovalar → ilovani tanlang → uch nuqta (yoki «Yana») → «Cheklangan sozlamalarga ruxsat berish». Android ba'zi sozlamalarni Play Do'konidan tashqarida o'rnatilgan ilovalar uchun ataylab bekitib qo'yadi. Sababi jiddiy: ekranni o'qish huquqini olgan ilova, Google'ning ta'rifi bilan aytganda, ekraningizdagi narsani o'qiy oladi va ilovalarda siz nomingizdan ish qila oladi. Google bu ruxsatni ishlab chiquvchisiga ishonmasangiz berishni tavsiya qilmaydi.
4. Ruxsatlarni ko'zdan kechiring. Sozlamalar → Ilovalar → ilova → «Ruxsatlar». Hammasini birdan ko'rish uchun: Sozlamalar → «Xavfsizlik va maxfiylik» → «Maxfiylik» → «Ruxsatlar dispetcheri». Mantiq oddiy: ilova o'z vazifasiga aloqasi yo'q narsani so'ragan bo'lsa — SMS, qo'ng'iroqlar, joylashuv — bu savol tug'diradi.
5. Batareya va trafikni ilovalar bo'yicha oching. Batareya sarfi Sozlamalar ichidagi «Batareya» bo'limida, ilovalar kesimida ko'rsatiladi; bu ekranga yo'l telefonga qarab eng ko'p farq qiladigan joy. Mobil trafik uchun Google'ning yo'li: Sozlamalar → «Tarmoq va internet» → SIM → «Ilovalar trafigi». Siz ochmaydigan ilova ro'yxatning tepasida tursa — shu ilovani tekshiring.
6. Brauzerdagi bildirishnomalarni tozalang. Chrome'da manzil satrining o'ng tomonidagi uch nuqta → «Sozlamalar» → «Sayt sozlamalari» → «Bildirishnomalar»: ruxsat olgan saytlarni o'chiring. Shu yerda «Qalqib chiquvchi oynalar va yo'naltirishlar» ni ham o'chirib qo'ying. Bitta saytni to'xtatish uchun esa o'sha saytga kiring → manzil satri chapidagi sahifa ma'lumoti belgisi → «Ruxsatlar» → «Bildirishnomalar» → o'chiring.

Telefonni virusdan tozalash: yengildan og'irga

Tartib muhim. Har qadamdan keyin to'xtab, muammo qolgan-qolmaganini tekshiring — ko'p hollarda ikkinchi qadamda tugaydi.

1. Ruxsatni qaytarib oling. Shubhali ilovadan ekranni o'qish va boshqa maxsus ruxsatlarni olib tashlang, saytlarning bildirishnoma ruxsatini bekor qiling. Ko'pincha bezovta qiladigan reklama shu bilanoq to'xtaydi.

2. Ilovani o'chiring. Play Do'koni → profil belgisi → «Ilova va qurilmalarni boshqarish» → «Boshqarish» → ilovani tanlang → «O'chirish». Telefon bilan birga kelgan tizim ilovalarini o'chirib bo'lmaydi; ba'zi telefonlarda ularni faqat o'chirib qo'yish mumkin va Google bu qadamni telefon ishlab chiqaruvchisining yo'riqnomasiga havola qiladi. O'chirish tugmasi bosilmasa, ilova telefonni boshqarish huquqini olgan bo'lishi mumkin — bunday ro'yxat xavfsizlik sozlamalari ichida bo'ladi, nomi telefonga qarab har xil; avval o'sha huquqni bekor qiling, keyin o'chiring.

3. Xavfsiz rejimni sinang. Quvvat tugmasini bosib turing, ekranda chiqqan o'chirish tugmasini bosib turing va xavfsiz rejimga o'tishni tasdiqlang. Bu rejimda siz yuklab olgan ilovalar vaqtincha ishlamaydi. Reklama yo'qolsa — aybdor o'rnatilgan ilovalardan biri: yaqinda qo'shilganlarini birma-bir o'chirib, har safar telefonni odatdagidek qayta yoqing va tekshiring. Xavfsiz rejim bosh ekrandagi ba'zi vidjetlarni olib tashlaydi, shuning uchun oldin bosh ekranning suratini olib qo'ying. Chiqish uchun telefonni odatdagidek qayta yoqasiz; kirish va chiqish usuli telefonga qarab farq qiladi.

4. Zavod sozlamalariga qaytarish — eng oxirgi chora. U telefondagi hamma narsani o'chiradi: barcha ilovalar va ularning ma'lumotlari yo'qoladi. Boshlashdan oldin: kerakli narsalarni Google hisobingizga zaxiralang; Google hisobingizning nomi va parolini aniq biling (busiz telefonga qayta kira olmaysiz); ekran qulfi kodini eslang; telefonni kamida 70 foizgacha quvvatlang; Wi-Fi yoki mobil tarmoqda turing. Bu jarayon bir soatgacha davom etishi mumkin. Sozlamalardagi yo'l telefonga qarab farq qiladi. Zaxiradan tiklaganingizda o'sha shubhali ilovani qaytarib o'rnatmang — aks holda hammasi boshidan boshlanadi.

Boshqa qaytmasligi uchun

• Ilovalarni faqat Google Play'dan oling. Google ochiq yozadi: noma'lum manbalardan yuklaganda qurilmangiz shikastlanishi yoki ma'lumot yo'qotishi, shaxsiy ma'lumotlaringiz esa buzilishi yoki o'g'irlanishi mumkin.
• Chatda kelgan o'rnatish fayllarini ochmang. «Mana bu ilovani o'rnatib ko'r» degan xabar tanish odamdan kelgan bo'lsa ham — uning akkaunti o'zgalar qo'lida bo'lishi mumkin.
• O'rnatishdan oldin ilova nima so'rayotganiga qarang. Oddiy o'yin yoki chiroq ilovasi SMS va qo'ng'iroqlarni so'rasa, uni o'rnatmang.
• Play Protect yoqiq tursin. U tayyor holda ishlaydi, alohida sozlash kerak emas.

Ko'p so'raladigan savollar

Antivirus ilovasi o'rnatishim kerakmi?

Android'da Play Protect allaqachon ishlab turibdi va u standart holda yoqiq. Qo'shimcha ilova majburiy emas. Biz aniq bir antivirus ilovasini tavsiya qilmaymiz: qo'rqituvchi reklama orqali «tozalovchi» ilova o'rnattirish — aynan shu maqolada gap ketayotgan tuzoqning o'zi.

Sayt rostdan telefonimni tekshirdimi?

Yo'q. Brauzerdagi sahifa telefoningizdagi ilovalarni ham, fayllarni ham ko'ra olmaydi. «Skanerlash» animatsiyasi va topilgan viruslar soni — oldindan yozib qo'yilgan rasm, xolos.

Reklama brauzerdan tashqarida chiqaveradi. Bu virusmi?

Odatda ikki sababdan biri: qaysidir sayt bildirishnoma yuborish ruxsatini olgan, yoki reklama ko'rsatadigan ilova o'rnatilgan. Avval brauzerdagi bildirishnoma ruxsatlarini tozalang. O'tmasa, xavfsiz rejimda tekshiring.

Telefon qiziyapti va batareya tez tugayapti — virusmi?

Shart emas. Avval Sozlamalardagi batareya sarfi ro'yxatini oching. Tepada siz doim ishlatadigan ilovalar tursa — bu odatiy hol. Siz umuman ochmaydigan begona nom tursa, o'sha ilovani tekshirib ko'ring.

Play Protect ilovani o'zi o'chirib tashladi. Nima qilay?

Hech narsa. Bu Play Protect'ning normal ishi: xavfli deb topilgan ilovani u bildirishnoma bilan ogohlantiradi, ishlatmay qo'yadi yoki o'zi olib tashlaydi. O'sha ilovani qayta o'rnatishga urinmang.

Zavod sozlamalariga qaytarsam, muammo ketadimi?

Ha, chunki bu siz o'rnatgan barcha ilovalarni yo'q qiladi. Lekin u boshqa hamma narsangizni ham o'chiradi, shuning uchun undan oldin yuqoridagi uch qadamni albatta sinab ko'ring.

Keyingi qadam

• Telefon shunchaki sekinlashgan bo'lsa, avval xotirani tekshiring — telefon xotirasi to'lganda nima qilish kerak.
• Xavfsiz rejimga o'tishdan oldin bosh ekran suratini oling — skrinshot qanday olinadi.
• Uy tarmog'ingiz begonalarga ochiq qolmasin — Wi-Fi parolini o'zgartirish.
• Akkauntingizga begona ilova tekkan bo'lsa — Telegram akkaunt bloklanganda nima qilish kerak.